حساسیت دندان چیست؟
برای پاسخ به این سوال که حساسیت دندان چیست و بهترین درمان برای حساسیت دندان شمواردی می شود که به ترتیب بررسی می کنیم.
اول از همه باید ساختار دندان را بشناسیم و اینکه از چه قسمتهایی تشکیل شده است. در این شکل بافت های تشکیل دهنده دندان را ملاحظه میکنید . مینای دندان سطح خارجی تاج دندان فاقد اعصاب و حس است اما بافت زیر آن که عاج نامیده می شود دارای رشته های عصبی است و می تواند حس کند. همچنین ریشه دندان که معمولا زیر لثه است فاقد پوشش مینا می باشد و مانند عاج دندان دارای الیاف عصبی است.
درمان حساسیت دندان
حساسیت دندان زمانی اتفاق می افتد که دندان نسبت به محرک های حفره دهان واکنش شدید نشان می دهد. دندان معمولی در برابر آب یخ فقط احساس سرما می کند اما دندان حساس با خوردن آب نسبتاَ سرد هم واکنش شدید نشان می دهد و دچار درد می شود.
دندان حساس با تنفس هوای سرد،خوردن نوشیدنی داغ، خوردن شیرینیجات و غذاهای اسیدی(لیموترش) نیز واکنش نشان میدهد.
حساسیت دندان، لثه و مینای دندان به ترتیب از ریشه و عاج در برابر عوامل مخرب و تحریک کننده محافظت می کنند. هرگاه هریک از اجزای محافظ طبیعی دندان اعم از لثه، مینا یا لایه محافظ ریشه آسیب جدی ببینند، عاج دندان عریان می شود. عاج، که یک بافت زنده است، از مجاری لانه زنبوری شکلی تشکیل شده است که مایع داخل آن به طور مستقیم با مغز و عصب دندان در ارتباط است. در صورت عریانی عاج، مایع درون مجاری با محیط دهان مرتبط می شود در نتیجه هرگونه تغییرات دمایی یا تحریکات الکترولیتی موجب حرکت سریع مایع و انتقال پیام عصبی به اعصاب دندان و ایجاد حس درد می شود. از این رو فرد پس از مصرف نوشیدنی های گرم یا سرد، تنفس از دهان به ویژه در هوای سرد و یا خوردن غذاهای ترش یا شیرین، دردی را به صورت تیر کشیدن ناگهانی احساس می کند که اصطلاحا حساسیت دندانی نامیده می شود. اغلب كسانی كه از حساسيت دندان رنج ميبرند، در رده سنی 20 تا 50 سال هستند.
دلایل ایجاد حساسیت دندان کدامند؟
- استفاده از مسواک های سخت
- محکم مسواک زدن
- خوردن غذاهای اسیدی
- دندان قروچه
- دندان ترک خورده
- سفید کردن دندان ها Bleaching (موقت است و بعد از مدتی برطرف خواهد شد.).
- وجود پوسیدگی دندان
شایع ترین علت حساسیت دندان وجود پوسیدگی دندان در تاج دندان است . پوسیدگی دندان باعث تخریب مینای دندان و سوراخ شدن آن می گردد که منجر به رسیدن تحریکهای سرد و گرم یا شیرینی و ترشی به بافت عاج دندان شده . یکی از عوامل حساسیت دندان به سرما ، حساسیت دندان به گرما و یا حساسیت دندان به شیرینی است . در این مورد باید پوسیدگی دندان تشخیص داده ترمیم شود تا بعد از آن درمان حساسیت دندان بیمار احساس راحتی کند.
- وجود ترک ها یا منافذ ریز روی دندان یا شکستگی دندان
در این حالت تحریکات دمایی یا مزه های مختلف از این منافذ و ترک ها در مینای دندان رد شده به قسمت عاج می رسند و باعث حساسیت دندان به سردی و گرمی یا شیرینی و ترشیجات می شوند. این ترک ها و منافذ معمولا آنقدر بزرگ نیستند که قابل دیدن باشند. به همین دلیل برای درمان حساسیت در این مورد باید از خمیردندان های ضدحساسیت ، مسواک های مخصوص دندان های حساس و دهانشویه ضد حساسیت دندان استفاده کرد. همچنین از داغ و سرد کردن دندان ها با خوردنی و نوشیدنی پرهیز نمود . مواد خیلی ترش و اسیدی مانند لواشک ، لیمو ترش هم حساسیت دندان را افزایش می دهند.
- تحلیل لثه و بیرون آمدن ریشه از زیر آن
سطح ریشه دندان در حالت طبیعی در زیر لثه قرار دارد و در معرض مواد نوشیدنی و خوردنی در دهان قرار ندارد. اگر بر اثر تحلیل لثه ها بخشی از ریشه دندان بیرون از لثه بیفتد منجر به حساسیت دندان به سرما و گرما می شود. درمان حساسیت ریشه دندان مانند مورد بالا استفاده از خمیردندان ضد حساسیت ، مسواک نرم و دهانشویه ضدحساسیت دندان است. البته درمان خود لثه و پیشگیری از تحلیل رفتن بیشتر لثه هم مهم است و باید با دندانپزشک مشورت نمود .
- ساییدگی دندان و نازک شدن مینای دندان
وقتیکه مینای دندان بر اثر مواد شیمیایی ( مانند ترشیجات و خمیردندان های سفیدکننده) یا عوامل فیزیکی (مانند مسواک با فشار زیاد و خمیردندان های ضد جرم یا مسواک زدن با نمک ) ساییده شده و ازبین برود یا خیلی نازک شود با عث حساسیت دندان به گرما، سرما و حساسیت به فشار جویدن می شود. کسانیکه که دندان قروچه دارند هم دچار این نوع ساییدگی می شوند و معمولا موقع جویدن چیزهای سفت دندان هایشان تیر می کشد. حساسیت دندان به فشار جویدن به همین مورد مربوط می شود. درمان حساسیت دندان ناشی از ساییدگی کار سختی است و فقط در نواحی که شرایط جویدن و روی هم قرار گرفتن دندان ها اجازه بدهد می تواند با گذاشتن ترمیم های کامپوزیتی آن را درمان کرد. حساسیت های دندان که از قسمت نزدیک لثه و طوق دندان ایجاد شده اند و ساییدگی در آن نواحی اتفاق افتاده غالباَ با ترمیم کامپوزیت دندان بصورت موضعی و فقط در همان ناحیه درمان می شود.
عواملی که باعث تحریک دندان حساس می شود
بیشتر افردی كه دندانهای حساس دارند،
- وقتی كه غذای سرد يا نوشيدنی خنك ميل می كنند، به درد ناگهانی يا مزمن دندان مبتلا می شوند.
- تعدادی هم وقتی خوراك يا نوشيدنی داغ مصرف ميكنند، درد بيشتري را احساس ميكنند.
- 51 درصد از كساني كه از حساسيت دندان رنج ميبرند، تنفس در هواي سرد را علت درد دندان ميدانند
- 47 درصد پس از خوردن شيريني اين احساس ناخوشايند را تجربه ميكنند.
بعضي از كساني كه درد حساسيت دندان را تجربه كردهاند، وقتي دندانهاي خود را مسواك زده و با آب سرد دهان را شستشو ميدهند، درد بيشتري را احساس ميكنند
برخي از غذاها و نوشيدنی ها مانند انواع نوشابههای گازدار، آبميوههای صنعتی، بعضی از ميوهها و سبزيجات و سركه بالزاميك كه امروزه به وفور در رژيمهای غذايي ما يافت ميشوند، حاوي اسيدهايي هستند كه منجر به ساييدن مينای دندان می شوند. به اين شرايط، فرسايش اسيدي دندان ميگويند كه پيامدهايی همچون درد، تغيير رنگ يا زردشدن و نازكشدن دندانها را به دنبال خواهد داشت. فرسايش اسيدی يكي از عوامل بروز حساسيت دنداني است.
راهکارهایی برای جلوگیری از حساسیت دندانی :
- رعایت بهداشت : برای جلوگیری از بیماری های لثه و حساسیت های دندانی، روزی 2 بار از مسواک و نخ دندان استفاده کنید، از تمیز بودن تمام بخش های دهان خود، از جمله فواصل بین دندان ها و شیار لثه اطمینان حاصل کنید. پيشگيری هميشه بهتر از درمان است. بنابراين توصيه می شود بهداشت دهان و دندانهای خود را با استفاده صحيح از مسواك و نخ دندان تضمين كنيد. با رعايت بهداشت كامل از شرايطي كه منجر به بيماریهای لثه و دندان ميشود جلوگيری نموده و در نتيجه لثههای شما دچار عقبنشينی نخواهد شد و به اين ترتيب از حساسيت دندان در امان خواهيد بود.
- مسواک زدن دقیق و با ملایمت : با ملایمت مسواک بزنید و از مسواک هایی که الیاف نرم دارند استفاده کنید. این امر به جلوگیری از بیماری های لثه کمک می کند و مانع از ساییدگی مینای دندان شما می شود. دندانهای خود را به شدت و بيش از حد مسواك نكنيد. بهتر است از يك مسواك نرم كه برای دندانهای حساس طراحی شده است، استفاده كنيد.
- از مصرف غذا و نوشیدنی های اسیدی خودداری کنید.
- از دندان قروچه و فشار دادن دندانها روی هم خودداری كنيد و اگر به هنگام خواب دندان قروچه ميكنيد، از دندانپزشك خود بخواهيد تا شما را درباره استفاده از محافظ دهان و دندان راهنمايي كند.اطلاعات کامل در مورد عوارض و درمان دندان قروچه را اینجا ببینید.
- از يك خميردندان ضد حساسيت مانند فارمد استفاده كنيد تا حساسيت دندانهای شما درمان شود.
- هيچگاه ويزيت دندانپزشك را دستكم نگيريد. برای اطمينان از اين موضوع كه علت حساسيت دندان شما بيماریهايی مانند پوسيدگی دندان يا بيماری لثه نيست، به دندانپزشك مراجعه كنيد و توصيههای وی درباره روشهای درمان حساسيت دندان را جدی بگيريد.
نکات کلیدی!!!
از دندان پزشک خود بخواهید تا خمیردندان های مخصوص حساسیت دندانی را به شما معرفی کند. اما بطور کلی خميردندانهای ضد حساسيت فارمد مشكل حساسيت مزمن يا مقطعي دندانهای شما را رفع خواهندكرد. اما اگر نگران اين موضوع هستيد كه حساسيت دندانی شما به بيماري جدی تری تبديل شود، حتما براي يك وقت ملاقات با دندانپزشك يا متخصص بهداشت دهان و دندان برنامهريزي کنید.
- خمیردندان دندان های حساس فورامن Foramen
- خمیردندان ضد حساسيت Professional Sensitive 75ml Oral B
- ژل سنسی کین مناسب دندانهای بسیار حساس Sensi Kin
در نظر داشته باشید كه از علائم حساسيت دندان، دردی آزاردهنده است كه اغلب برای فرد به وجود ميآيد. اين احساس درد معمولا با استفاده از يك مسواك نرم، تغيير روش مسواكزدن و خميردندان مخصوص دندانهای حساس، كمرنگ خواهد شد.
درمان دندان پوسیده
تهیه خمیردندان های ضدحساسیت و روزی 2بار استفاده از آن ها حساسیت دندان شما را از بین می برد.اگر بعد از مدتی استفاده متوجه شدید که دندان هایتان هنوز حساس است به دندانپزشک مراجعه کنید.
بعضی مواقع دندان شما بدون آنکه دچار پوسیدگی یا عفونت باشد درد می گیرد. در چنین مواردی، این حساسیت دندان است که سبب دندان درد شده است.
راه های گوناگون برای جلوگیری از بروز حساسیت وجود دارد که از مهمترین آنها رعایت بهداشت کامل دهان و دندان می باشد. قدم اول در رعایت بهداشت، روزانه دو بار مسواک زدن با استفاده از مسواک تقریبا نرم و خمیردندان حاوی فلوراید است. البته روش مسواک زدن نیز باید درست و مناسب باشد.
