درد دندان درآوردن نوزاد و روشهای کاهش درد
نوزاد هنگام درد دندان درآوردن دستش را داخل دهانش می کند و آب دهان از گوشه و کنار لبش بیرون می ریزد و پدر و مادر می گویند دارد دندان درمی آورد. تب می کند و در تب می سوزد، اما باز هم پدر و مادر می گویند طبیعی است، چون دارد دندان درمی آورد. چند روزی هم اسهال می شود، یا لب به هیچ غذایی نمی زند و این بار هم به اشتباه می گویند مشکلش به رشد دندان ها مربوط است. البته کم نیستند کسانی که فکر می کنند دلیل این مشکلات، رشد دندانی است که دارد از لثه بیرون می زند،
اما متخصصان می گویند نه تب شدید به دندان درآوردن ارتباط دارد و نه اسهال. آنها عقیده دارند رویش دندان ها اتفاقی طبیعی است که بدون بروز مشکلات حاد و شدید پیش می آید.
نکات مفید در مورد دندان دراوردن کودکان
دندان درآوردن یک پدیده فیزیولوژیک است که با پدیده های فیزیولوژیک دیگری مانند افزایش بزاق دهان کودک همراه خواهد بود.
- ممکن است مدفوع کودک هنگام رشد دندان ها کمی شل تر از حالت طبیعی شود که این وضع گذرا و بسیار خفیف است.
- همچنین خارشی که کودک در ناحیه لثه ها احساس می کند نیز می تواند موجب بی قراری اش شود، اما بچه در این شرایط هم کاملا سالم و خوشحال است و افزایش وزن مناسبی دارد. دندان درآوردن هیچ مشکل خاصی ایجاد نمی کند و جای نگرانی ندارد.
- نباید به اشتباه تصور کنید دندان درآوردن باعث تب کودکان می شود، زیرا رشد دندان ها هیچ وقت با تب بالا همراه نخواهد بود. بنابراین زمانی که کودک تب می کند، حتما باید به پزشک مراجعه کرده و دلیل دیگری را به غیر از دندان درآوردن برای این مشکل پیدا کنید.
- اسهال شدید یا یبوست هم ارتباطی به دندان درآوردن ندارد و به طور معمول این دو اتفاق نباید با یکدیگر همراه شود. البته گاهی کودکان برای کاهش احساس خارش و ناراحتی که هنگام رشد دندان دارند، ممکن است هر چیزی را داخل دهانشان ببرند و همین موضوع می تواند عاملی باشد برای بروز اسهال؛ ولی خود رویش دندان ها باعث اسهال شدید نمی شود
درد است یا خارش؟
اگر دقت کرده باشید، وقتی بچه ها در حال دندان درآوردن هستند، هر جسمی را داخل دهانشان می کنند و آن را گاز می گیرند و به همین دلیل هم پدر و مادرها فکر می کنند دندان درآوردن با درد شدیدی همراه است که کودک برای کاهش درد چنین کاری را انجام می دهد. بعضی ها هم به دنبال تاول های دردناکی روی لثه کودک هستند و منتظر خونریزی می مانند.
با این حال، دکتر صادقیان متخصص دندان کودکان می گوید: رویش دندان ها اتفاق دردناکی نیست، ولی باعث خارش شده و ممکن است حس ناخوشایندی برای کودک ایجاد کند که موجب ناراحتی اش شود.
آرام تر کردن بی قراری دندان درآوردن برای کودک
برای آرام تر کردن این بی قراری و ناراحتی کودکان باید
- با نظر پزشک از داروهایی که برای این منظور تهیه شده، استفاده کنید.
- علاوه بر این، اجسام ژله مانند سفت مثل اسباب بازی های تمیز ژله ای نیز می تواند به کاهش علائم آزاردهنده ناشی از رویش دندان ها کمک کند.
زمان رویش اولین دندان های کودک
رویش اولین دندان ها معمولا در سنین چهار تا شش ماهگی اتفاق می افتد. در این زمان معمولا سطوح ایمنی که از مادر به شیرخوار رسیده کاهش می یابد و کودک کم کم خودش باید عناصر ایمنی را بسازد. بنابراین کاهش عناصر ایمنی منتقل شده از مادر به کودک می تواند دلیلی برای تب یا بروز عفونت باشد که این فقط یک همراهی با دندان درآوردن است و رویش دندان به تنهایی باعث چنین اتفاقی نمی شود.
توصیه های پزشکی
1. در کودکانی که مشکل یا بیماری خاصی ندارند، معمولا در محل رویش دندان ها خونریزی اتفاق نمی افتد.
2. به والدین توصیه می کنیم زمانی که کودک دچار مشکلی مانند تب یا اسهال شدید می شود، حتما به پزشک مراجعه کنند و این مشکلات را به حساب دندان درآوردن نگذارند.
3. روش های قدیمی چقدر موثر است؟
- بعضی ها گردنبندهای خاصی برای کاهش درد دندان درآوردن دارند و می گویند اگر آن گردنبند را به گردن کودک بیندازید، هیچ مشکلی نخواهد داشت. باورش کمی سخت است، اما هستند کسانی که از این روش ها هم کمک می گیرند. در حالی که دکتر صادقیان می گوید چنین روش هایی هیچ پایه و اساس علمی ندارد و نمی تواند صحیح باشد.
- گروه دیگری هم هستند که به روش های دیگری روی می آورند؛ مثلا یک تکه گوشت کباب شده یا برشی از لیمو ترش را به کودک می دهند تا به لثه اش بکشد و آرام تر شود که این روش هم به گفته دکتر صادقیان صحیح نیست، زیرا ممکن است کودک این مواد غذایی را ببلعد یا خوراکی ها آلوده شود و کودک ماده آلوده را به لثه اش بکشد.
بر همین اساس، وی توصیه می کند از ژل های نیمه متراکمی که با همین هدف ساخته شده استفاده کنید تا این خطرات هم برای کودک پیش نیاید. این دندان ها را به حال خود نگذارید با خودتان نگویید دندان شیری برای خراب شدن است، باید خراب شود، بیفتد و جای آن دندان اصلی دربیاید. این دندان ها هم ممکن است بپوسد، خراب شود و در نتیجه مشکلات بیشتر و بزرگ تری برای کودک به وجود می آورد. پس آنها را به حال خودشان رها نکنید و به فکر رعایت بهداشت دندان های شیری هم باشید. متخصصان توصیه می کنند زمانی که دندان های کودک در حال رویش است، با استفاده از دستمالی تمیز و مرطوب لثه اش را پاک کنید و زمانی که دندان از لثه بیرون می آید هم از یک مسواک نرم و مرطوب که مخصوص کودک است، کمک بگیرید. البته یادتان باشد در این سنین نیازی به استفاده از خمیردندان هم نیست. ۴ راه کاهش درد دندان درآوردن لثه های کوچک و نرم کودک تحمل درد زیاد دندان درآوردن را ندارد و به همین دلیل، این فرشته های کوچک همیشه با بی قراری و گریه و مریض شدن این دوران را سپری می کنند. برای اینکه بتوانید تا حدی این دردها را از وجود فرزند دلبند خود دور کنید، بد نیست راهکارهای زیر را نیز امتحان کنید. ۱- پارچه حوله ای نم دار پارچه حوله ای خیس و سرد یکی ار روش های خوب برای تسکین درد درآوردن دندان است. این پارچه را روی لثه های کودک قرار دهید تا بجود. حتی می توانید یک تکه یخ هم میان پارچه بگذارید و محکم ببندید تا خدای نکرده در گلوی کودک نپرد و سپس پارچه را در دهان کودک بگذارید تا بجود. برای این منظور می توانید پارچه را در چای بابونه خیس کنید و در یخچال قرار دهید تا سرد و خنک بماند. یا حلقه های پلاستیکی که برای دندان درآوردن کودکان است را نیز در یخچال قرار دهید تا سرد شود. سپس به کودک بدهید تا بجود. ۲- دندونی برای کودکانی که از درد لثه رنج می برند، می توانید دندونی های لرزان خریداری کنید. انواعی از دندونی وجود دارند که با گاز گرفتن کودک، شروع به لرزش می کنند و این مساله بسیار برای کودک خوشایند و دوست داشتنی است. برای اینکه باعث تسکین دردش هم بشود، آن را در یخچال قرار دهید تا سرد شود.
از كمپرس سرد استفاده كنيد
كمپرس سرد فقط براي رگ به رگ شدن پا و كاهش تورم و درد مناسب نيست، بلكه ميتوان از آن براي كاهش دردهاي دهان و دندان نيز استفاده كرد. يك تكه پارچه تميز و خيس را داخل يك كيسه نايلوني بگذاريد و به مدت يك ساعت داخل فريزر قرار دهيد. براي نرمتر شدن آن ميتوانيد پارچه را در ظرف حاوي چاي بابونه غوطهور كنيد. چاي بابونه هم به آرام شدن كودك كمك ميكند و هم باعث ميشود تا راحتتر بخوابد. وقتي كه پارچه را از داخل كيسه درآورديد، كودكتان از جويدن آن و فشار دادنش در بين لثهها لذت ميبرد، چرا كه پارچه را به اطراف لثههايش ماساژ ميدهد و سردي آن باعث كرختي لثه و كاهش احساس درد ميشود.
استفاده از دندانگير
ميتوانيد يك دندانگير يا پستانك را نيز در يخچال بگذاريد تا كاملاً خنك شود؛ اما دندان گير را اصلا در فريزر نگذاريد، چرا كه به شدت سفت و سخت ميشود و ميتواند به دهان كودك آسيب برساند. اگر كودكتان شروع به خوردن مواد غذايي جامد نموده است، ميتوانيد برخي ميوههاي فريز شده را به اشكال مختلف و متنوع درآوريد و به دست كودك خود بدهيد. مثلا يك تكه بزرگ هويج فريز شده انتخاب خوبي است، زيرا كودكتان هم ميتواند به راحتي آن را در دست بگيرد و هم سردي هويج به كاهش درد لثههايش كمك ميكند.
دندان گیر کودک فشار
كودكان خردسال و نوزادان به هنگام دندان در آوردن دوست دارند چيزي را روي لثههايشان فشار دهند. اين كار باعث ميشود ذهنشان مشغول احساس درد دندان درآوردن نشود. اگر كودك كوچك شما هيچ چيز سرد و خنكي را قبول نميكند تا روي لثهاش بكشد، يك دندانگير معمولي به او بدهيد تا آن را بر روي لثهاش بكشد. دندانگيرها معمولا حالت موجي دارند. بهتر است يا اين دندانگيرها را امتحان كنيد يا آنكه دستان خود را بشوييد و با انگشت تميز روي لثه او بكشيد. احساس فشار روي لثهاش به او حس خوشايندي ميدهد و از صدايي كه با كشيدن انگشت روي لثهاش به وجود ميآيد لذت ميبرد.
اغلب والدين سعي ميكنند در اينگونه مواقع از داروهاي بيحس كننده (ژل بيحسي يا كرم بيحسي) استفاده كنند تا درد دندان درآوردن تقليل يابد. هنگام خريد اين داروها دقت كنيد انواع بدون بنزوكائين را تهيه نماييد، زيرا وجود بنزوكائين در اين محصولات بيحس كننده ميتواند براي كودك خطرناك باشد. بنزوكائين باعث ايجاد شرايطي ميشود كه در آن ميزان اكسيژن خون به شدت كاهش مييابد. بنزوكائين را نبايد به هيچوجه براي كودكان زير دو سال استفاده كرد. يك خطر ديگر در مورد مصرف اين نوع داروها اين است كه شما نميتوانيد دارو را درست در محل مورد نظر بماليد و حتماً به ساير بخشها نيز ماليده ميشود. حتي نوزاد بخشي از آن را قورت ميدهد (از طريق بزاق دهان) و از اين راه گلوي او بيحس ميشود و سختتر ميتواند شير بنوشد، آب دهانش را قورت بدهد و حتي غذا بخورد.
مسكنها
اگر هيچ يك از اين موارد در مورد كودك شما كارساز نبود، نياز به يك كاهش دهنده درد (مسكن) داريد. معمولاً پزشكان مصرف داروهايي مثل استامينوفن را توصيه ميكنند، اما دقت داشته باشيد كه هيچگاه به شيرخواران زير سه ماه بدون تجويز پزشك هيچ دارويي ندهيد. در مورد نوزادان شش ماهه، ميتوانيد با نظر پزشك مسكن ديگري استفاده كنيد. به خاطر داشته باشيد كه اين داروها ميتوانند معده را تحريك كنند و مشكلاتي را به وجود آورد؛ مثل بالا آوردن غذا و شيري كه نوزاد خورده است. آسپرين يكي ديگر از مسكنهاست، اما نبايد كودكان، نوجوانان و جوانان زير 19 سال به طور سرخود از آن استفاده كنند. آسپيرين را به كودك خود ندهيد و آن را روي لثهاش نماليد، چرا كه ممكن است باعث بروز يك بيماري خطرناك (سندرم ري) شود و زندگياش را تهديد كند.
درمانهاي دارويي
برخي روشهاي درماني خانگي تاثير زيادي دركاهش التهاب و درد ناشي از دندان درآوردن در كودكان ميشوند، اما بيشتر متخصصان معتقدند اين روشهاي درماني علاوه بر تمام مزايايي كه دارند، گاهي اوقات خطراتي نيز خواهند داشت. اين داروها بايد در بستهبنديهاي سالم و مطمئن نگهداري شوند و كاملاً سالم و بيخطر باشند. قبل از آنكه مصرف دارو را شروع كنيد، موضوع را با پزشك در ميان بگذاريد.
علائم و نشانههاي دندان درآوردن
نوزادان و كودكان با علائم متفاوتي دندان درميآورند. ميزان درد دندان درآوردن نيز در آنها متفاوت است. اين علائم چند روز ادامه دارند. برخي كودكان خوششانس هستند كه به هنگام دندان درآوردن رنج و عذاب زيادي متحمل نميشوند. يكسوم از كودكان آب دهانشان سرازير ميشود، يكسوم ديگر از كودكان كجخلق و تندمزاج ميشوند و يكسوم مابقي نيز دچار مشكلات مربوط به خواب ميشوند.
براي آنكه كودكتان به راحتي دندان درآورد و دچار درد و ناراحتي نشود، بهتر است روشهاي زير را امتحان كنيد:
بيرون زدن نوك دندان از زير لثه
تورم لثه
تلاش كودك براي جويدن و مكيدن هر چيزي كه در دست دارد
سرازير شدن آب دهان
كجخلقي
ماليدن صورت
مشكلات مربوط به خواب (بدخوابي)
امتناع از غذا خوردن
ماليدن گوشها
اگر متوجه چند نشانه از نشانهاي فوق در كودكتان شديد، احتمالاً به زودي متوجه دندان درآوردن او نيز خواهيد شد. اگر كودكتان طي اين روزها دچار اسهال، تب و آبريزش بيني شده است، آن را نشانه خاص دندان درآوردن قلمداد نكنيد؛ بهخصوص اگر اين موارد بيشتر از 24 ساعت ادامه يابد؛ چرا كه دندان درآوردن باعث اسهال و تب نميشود. با اين وجود اغلب والدين ميگويند كه دندان درآوردن كودكشان به صورت مستقيم با اين نشانه همراه بوده است؛ ولي هنوز هيچگونه دليل علمي اين ادعا را اثبات نكرده است. در صورت بروز اين علائم، كودك خود را نزد پزشك ببريد.
چه زماني دير دندان درآوردن بايد باعث نگراني والدين شود؟
معمولاً نخستين دندان سفيد و شيري كودك در 10-4 ماهگي بيرون ميزند، اما اگر كمي هم ديرتر شد، جاي هيچگونه نگراني نيست. اگر دندانهاي كودكتان بسيار كند و دير به دير ظاهر ميشوند، اما رشد استخواني، پوستي و موهاي او كاملا طبيعي است، باز هم جاي نگراني نيست. اگر كودكتان تولد يكسالگياش را پشت سر گذاشته اما هنوز دنداني درنياورده است، او را نزد پزشك ببريد. حتي گاهي اوقات دندانهاي دائمي كودكان 9-8 ساله نيز ميافتد. در چنين مواقعي بهترين كار اين است كه به يك متخصص دندانپزشك و يا يك اُرتودنتيست مراجعه كنيد. دير دندان درآوردن در كودكاني كه سير طبيعي رشد خود را سپري ميكنند، نشانه خطر نيست. در ضمن دندانهايي كه ديرتر درميآيند، ديرتر پوسيده و خراب ميشوند. بهترين كار مراجعه دندانپزشك از زمان رويش اولين دندان شيري يا يكسالگي است.
